Sulak Alanlarda Ekolojik Riskler Çalıştayı • Bildiri Özetleri Kitabı Konu 17 • Bildiri #8
KONU 17: CBS, Uzaktan Algılama ve Mekânsal Analiz Uygulamaları Sözlü Bildiri
Sözlü Bildiri BİLDİRİ ID: #8

Trakya Yarımadası’ndaki Bazı Sulak Alanların Toprak Organik Karbon (TOK) Özelliklerinin Mekânsal Analizi

Emre ÖZŞAHİN1*, Mikayil ÖZTÜRK2, Hüseyin SARI3, Berk YAVAŞER2, Tuğrul Turan SARI2, Şeyma KAYALI2, Ezgi TUNCEL2, Kerem GİRGİN2

1 Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölümü

2 Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Coğrafya Anabilim Dalı

3 Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü

* Sorumlu Yazar: eozsahin@nku.edu.tr

Özet (Türkçe)
Birim alan başına en yüksek karbon depolama kapasitesine sahip karasal ekosistemler arasında yer alan sulak alanlar, küresel karbon döngüsünde kritik mavi ve yeşil karbon havuzlarını oluşturmaktadır. Bu alanlardaki toprak organik karbonu (TOK) ise stok tahminini ve haritalamayı zorlaştıran yüksek düzeyde bir mekânsal heterojenlik göstermektedir. Bu çalışmada, Trakya Yarımadası’ndaki farklı hidrolojik ve ekolojik özelliklere sahip başlıca sulak alanların TOK özelliklerinin belirlenmesi ve mekânsal dağılımlarının Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) teknikleriyle analiz edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma Trakya Yarımadası’nın üç popüler sulak alanları olan İğneada Longoz Ormanları, Kavak Deltası ve Meriç Deltası örneklemleri kapsamında yürütülmüştür. Çalışma sahaları 2.5 × 2.5 km boyutlarında gridlere ayrılmış ve 0-30 cm derinlikten toplam 45 noktadan (Meriç Deltası: 29, İğneada Longoz Ormanları: 9, Kavak Deltası: 7) bozulmuş toprak örneği alınmıştır. TOK değerleri, toprak organik maddesi (TOM) verileri üzerinden Van Bemmelen faktörü kullanılarak hesaplanmıştır. Ayrıca TOK stoku (ton C ha⁻¹) betimleyici düzeyde hesaplanmıştır. Çalışma sonucunda en yüksek ortalama TOK miktarı Kavak Deltası’nda (%2.57) tespit edilirken, bunu sırasıyla İğneada Longoz Ormanları (%1.75) ve Meriç Deltası (%1.38) izlemiştir. Tüm çalışma alanları genelinde örneklem ağırlıklı ortalama TOK ve TOM miktarları sırasıyla %1.64 ve %2.83 olarak hesaplanmıştır. TOK stoku ise çalışma alanları genelinde ortalama 23.46 ton C ha⁻¹ (3.69-60.46 ton C ha⁻¹) olarak bulunmuş ve en yüksek TOK stokun da Kavak Deltası’nda (37.15 ton C ha⁻¹) olduğu belirlenmiştir. Çalışma alanları arasındaki TOK farklılıkları istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bu farkın esas olarak Kavak Deltası ile Meriç Deltası arasında ortaya çıktığı belirlenmiştir. Bulgular, Trakya Yarımadası’ndaki sulak alanların TOK birikimi açısından belirgin bir mekânsal değişkenlik sergilediğini ve Kavak Deltası’nın en yüksek karbon birikim potansiyeline sahip olduğunu ortaya koymuştur. Alanlar arasındaki bu farklılıkların hidrolojik rejim, bitki örtüsü, sediment birikimi ve organik madde girdisi gibi faktörlerle ilişkili olduğu değerlendirilmektedir. Elde edilen mekânsal veriler, Trakya Yarımadası’ndaki sulak alanların korunması, iklim değişikliği ile mücadele ve sürdürülebilir alan yönetimi politikaları için önemli bir bilimsel altlık sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: TOK, TOM, sulak alan, mekânsal analiz, CBS, Trakya Yarımadası.
Abstract (English)
Wetlands, which rank among the terrestrial ecosystems with the highest carbon storage capacity per unit area, constitute critical “blue” and “green” carbon reservoirs in the global carbon cycle. However, soil organic carbon (SOC) in these areas exhibits a high degree of spatial heterogeneity, which complicates stock estimation and mapping. This study aimed to determine the SOC characteristics of major wetlands with distinct hydrological and ecological features on the Thrace Peninsula and to analyze their spatial distributions using Geographic Information System (GIS) techniques. The research was conducted using samples from three well-known wetlands on the Thracian Peninsula: the İğneada Longoz Forests, the Kavak Delta, and the Maritsa Delta. The study areas were divided into 2.5 × 2.5 km grids, and a total of 45 soil samples were collected from a depth of 0–30 cm (Maritsa Delta: 29, İğneada Longoz Forests: 9, Kavak Delta: 7). TOK values were calculated using the Van Bemmelen factor based on soil organic matter (SOM) data. In addition, the SOC stock (tons of C per hectare) was calculated at the descriptive level. The results of the study showed that the highest average SOC amount was found in the Kavak Delta (2.57%), followed by the İğneada Longoz Forests (1.75%) and the Maritsa Delta (1.38%). Across all study areas, the sample-weighted average SOC and SOM values were calculated as 1.64% and 2.83%, respectively. The SOC stock was found to average 23.46 metric tons of carbon per hectare (3.69-60.46 metric tons of carbon per hectare) across all study areas, with the highest SOC stock also determined to be in the Kavak Delta (37.15 metric tons of carbon per hectare). Differences in SOC between study areas were found to be statistically significant. It was determined that this difference primarily occurred between the Kavak Delta and the Maritsa Delta. The findings reveal that wetlands on the Thracian Peninsula exhibit distinct spatial variability in terms of SOC accumulation and that the Kavak Delta has the highest carbon accumulation potential. These differences between sites are believed to be related to factors such as hydrological regime, vegetation cover, sediment accumulation, and organic matter input. The spatial data obtained provide an important scientific foundation for policies regarding the conservation of wetlands on the Thracian Peninsula, combating climate change, and sustainable land management.
Keywords: SOC, SOM, wetland, spatial analysis, GIS, Thracian Peninsula.
Bu Bildiriye Atıf Yapmak İçin (Cite as):
ÖZŞAHİN, E. (2026). Trakya Yarımadası’ndaki Bazı Sulak Alanların Toprak Organik Karbon (TOK) Özelliklerinin Mekânsal Analizi. İçinde: A. E. Erginal (Ed.), Türkiye'de Antroposen Çağında Sulak Alanlarda Ekolojik Riskler Çalıştayı Bildiri Özetleri Kitabı - Konu 17: CBS, Uzaktan Algılama ve Mekânsal Analiz Uygulamaları (s. 8). ÇOMÜ Yayınları. Zenodo DOI: 10.5281/zenodo.XXXXXXX (Zenodo İndeksleme Sürecinde)