Sulak Alanlarda Ekolojik Riskler Çalıştayı • Bildiri Özetleri Kitabı
Konu 17 • Bildiri #7
İklim Değişikliği ve Antropojenik Baskılar Altında Türkiye Deltalarındaki Lagün ve Kumul Alanlarının Değişimi
1 Ege Üniversitesi
2 Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi
* Sorumlu Yazar: berkayyilmazgeo@gmail.com
Özet (Türkçe)
Küresel iklim değişikliği ve antropojenik etkiler dünya genelindeki sulak alan ekosistemleri üzerinde ciddi bir baskı oluşturmaktadır. Bu baskı, özellikle yarı kurak iklim kuşağındaki sığ göllerde daha yoğun biçimde hissedilmekte, bu nedenle söz konusu göller literatürde yoğun şekilde çalışılmaktadır. Buna karşın, sistematik değişimlerde son derece hassas olan delta alanlarındaki lagün ve kumul sistemleri, bugüne kadar ayrıntılı ve sistematik biçimde incelenmemiştir. Bu sebeple Türkiye’de bulunan delta alanlarında lagün ve kumul ortamları ele alınmış, yıllar içerisindeki değişimleri incelenmiştir. Lagün ve kumul alanlarındaki değişimler Google Earth Engine üzerinden Landsat uydu görüntüleri kullanılarak analiz edilmiştir. Lagünler için The Modified Normalized Difference Water Index (MNDWI), kumul alanları ise Normalized Difference Sand-Greenhouse (NDSG) indeksi ile tespit edilmiş ve bu alanların alansal değişimleri ortaya konulmuştur. Ortaya çıkan sonuçlar, lagünlerin büyük bir kısmında istatistiksel olarak anlamlı alansal küçülme eğilimleri tespit edilmiştir. Bazı lagünlerde ise tarımsal drenaj ve sulama uygulamalarına bağlı olduğu düşünülen sınırlı bir genişleme gözlenmiştir. Zaman serilerinde uygulanan kırılma noktası analizleri, değişimlerin çoğunlukla 1998-2010 yılları arasına denk gelen belirli dönemlerde yoğunlaştığını, bunun da bölgesel iklimsel dalgalanmalarla birlikte artan antropojenik su kullanımının bir yansıması olabileceğini ortaya koymuştur. Kumul alanlarındaki değişim de benzer bir daralma eğilimi göstermiş. Bu durum, lagün-kumul sisteminin bütünsel bir jeomorfolojik denge içinde birlikte gerilediğine işaret etmektedir. Bulgular, Türkiye kıyı deltalarındaki sulak alan sistemlerinin iklim değişikliği ve artan antropojenik baskılar altında kırılgan bir dönüşüm sürecinde olduğunu ortaya koymakta, bu alanların ulusal ölçekte daha etkin izlenmesi ve koruma politikalarına dahil edilmesi gerektiğini göstermekte ve ekosistem olarak korunmasını önemli kılmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Türkiye Kıyıları, Delta, Lagün, Kıyı Kumulu, Uzaktan Algılama
Bu Bildiriye Atıf Yapmak İçin (Cite as):
Yılmaz, B. (2026). İklim Değişikliği ve Antropojenik Baskılar Altında Türkiye Deltalarındaki Lagün ve Kumul Alanlarının Değişimi. İçinde: A. E. Erginal (Ed.), Türkiye'de Antroposen Çağında Sulak Alanlarda Ekolojik Riskler Çalıştayı Bildiri Özetleri Kitabı - Konu 17: CBS, Uzaktan Algılama ve Mekânsal Analiz Uygulamaları (s. 8). ÇOMÜ Yayınları. Zenodo DOI: 10.5281/zenodo.XXXXXXX (Zenodo İndeksleme Sürecinde)
Yılmaz, B. (2026). İklim Değişikliği ve Antropojenik Baskılar Altında Türkiye Deltalarındaki Lagün ve Kumul Alanlarının Değişimi. İçinde: A. E. Erginal (Ed.), Türkiye'de Antroposen Çağında Sulak Alanlarda Ekolojik Riskler Çalıştayı Bildiri Özetleri Kitabı - Konu 17: CBS, Uzaktan Algılama ve Mekânsal Analiz Uygulamaları (s. 8). ÇOMÜ Yayınları. Zenodo DOI: 10.5281/zenodo.XXXXXXX (Zenodo İndeksleme Sürecinde)