Sulak Alanlarda Ekolojik Riskler Çalıştayı • Bildiri Özetleri Kitabı
Konu 8 • Bildiri #41
Çanakkale Sulak Alanlarında Habitat Parçalanmaları ve Ekosistem Kırılganlığı
1 Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
2 Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Fakültesi
* Sorumlu Yazar: isleksaadet@gmail.com
Özet
Sulak alanlar, yüksek biyoçeşitlilik barındıran ve doğal su döngülerini dengeleyen kritik ekosistemler olmalarına rağmen, artan insan faaliyetleri nedeniyle hızla daralmaktadır. Bu çalışma, Çanakkale ili sınırlarındaki kıyı ve iç sulak alanların maruz kaldığı arazi kullanım çatışmalarını ve bu baskıların floristik kompozisyon ile ekosistem kırılganlığı üzerindeki etkilerini incelemektedir. Araştırmada, geçmişten günümüze uzanan idari kararların, tarımsal politikaların ve sektörel yatırımların doğal habitatları nasıl tahrip ettiği yedi farklı vaka alanı üzerinden değerlendirilmiştir. Bu kapsamda; 1950'lerde tarım amaçlı kurutulan Acı Ece Gölü'ndeki tarihsel değişimin güncel tuzlanma problemleriyle ilişkisi ve Umurbey Çorağı'ndaki imar izinlerinin mevsimsel su döngülerinin hesaba katılmadan uygulanmasının sonuçları ele alınmıştır. Ayrıca, Kavak Deltası'nda çeltik tarımı kaynaklı agrokimyasal kirlilik (pestisit veya herbisit baskısı), Biga Çayı Deltası'nda katı atık tesislerinin yarattığı toksisite ile Atikhisar Barajı ve Araplar Boğazı çevresindeki madencilik faaliyetleri incelenmiştir. Gökçeada Lagünü'ndeki kontrolsüz yeraltı suyu çekimi ile Saros Körfezi'ndeki altyapı projeleri habitat bölünmesi bağlamında tartışılırken; Ayvacık-Tuzla Çayı çevresindeki jeotermal enerji (JES) yatırımlarının yarattığı termal kirlilik ve jeokimyasal değişimlerin hassas flora üzerindeki yıkıcı etkilerine dikkat çekilmiştir. Çalışmanın bulguları, sulak alan florasındaki alan kayıplarının tek bir nedene bağlı olmadığını; tarımsal yoğunlaşma, endüstriyel kirlilik, hatalı su yönetimi ve enerji yatırımlarının birleşerek kümülatif bir ekolojik çöküş yarattığını göstermektedir. Gökçeada örneğinde görüldüğü üzere, mevcut koruma statüleri sahadaki tahribatı önlemede yetersiz kalmaktadır. Çanakkale sulak alanlarının korunması için parçalı yasal mevzuatlar yerine, alanların doğal su rejimlerini ve ekolojik dinamiklerini merkeze alan bütüncül bir ekosistem yönetimine geçilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Anahtar Kelimeler:
Ekosistem Kırılganlığı, Floristik Değişimler, Habitat Parçalanması, Sulak Alanlar
Abstract
Although wetlands are critical ecosystems that support high biodiversity and regulate natural water cycles, they are rapidly deteriorating due to intensifying anthropogenic pressures. This study examines the land-use conflicts threatening coastal and inland wetlands within Çanakkale province, alongside the subsequent impacts of these pressures on floristic composition and ecosystem vulnerability. Through seven distinct case studies, the research evaluates how historical and contemporary administrative decisions, agricultural policies, and sectoral investments have degraded natural habitats.
In this context, the study addresses the relationship between contemporary salinization issues and the historical drainage of Lake Acı Ece for agriculture in the 1950s, as well as the ecological consequences of issuing zoning permits in the Umurbey Saltpan without regard for seasonal water cycles. Furthermore, it investigates agrochemical pollution (pesticide and herbicide drift) driven by rice cultivation in the Kavak Delta, toxicity generated by solid waste facilities in the Biga Stream Delta, and the impacts of mining activities around the Atikhisar Dam and Araplar Gorge. Unregulated groundwater extraction in the Gökçeada Lagoon and infrastructure projects in the Gulf of Saros are discussed within the framework of habitat fragmentation. Additionally, the study highlights the destructive effects of thermal pollution and geochemical alterations stemming from geothermal energy investments around the Ayvacık-Tuzla Stream on sensitive flora.
The findings demonstrate that spatial losses in wetland flora are not attributable to a single cause; rather, agricultural intensification, industrial pollution, mismanagement of water resources, and energy investments converge to drive a cumulative ecological collapse. As evidenced by the Gökçeada case, existing conservation statuses remain inadequate in preventing on the ground habitat degradation. Ultimately, the study emphasizes that safeguarding Çanakkale’s wetlands requires a transition from fragmented legal frameworks toward a holistic ecosystem management approach that prioritizes the natural water regimes and ecological dynamics of these habitats.
In this context, the study addresses the relationship between contemporary salinization issues and the historical drainage of Lake Acı Ece for agriculture in the 1950s, as well as the ecological consequences of issuing zoning permits in the Umurbey Saltpan without regard for seasonal water cycles. Furthermore, it investigates agrochemical pollution (pesticide and herbicide drift) driven by rice cultivation in the Kavak Delta, toxicity generated by solid waste facilities in the Biga Stream Delta, and the impacts of mining activities around the Atikhisar Dam and Araplar Gorge. Unregulated groundwater extraction in the Gökçeada Lagoon and infrastructure projects in the Gulf of Saros are discussed within the framework of habitat fragmentation. Additionally, the study highlights the destructive effects of thermal pollution and geochemical alterations stemming from geothermal energy investments around the Ayvacık-Tuzla Stream on sensitive flora.
The findings demonstrate that spatial losses in wetland flora are not attributable to a single cause; rather, agricultural intensification, industrial pollution, mismanagement of water resources, and energy investments converge to drive a cumulative ecological collapse. As evidenced by the Gökçeada case, existing conservation statuses remain inadequate in preventing on the ground habitat degradation. Ultimately, the study emphasizes that safeguarding Çanakkale’s wetlands requires a transition from fragmented legal frameworks toward a holistic ecosystem management approach that prioritizes the natural water regimes and ecological dynamics of these habitats.
Keywords: Ecosystem Vulnerability, Floristic Changes, Habitat Fragmentation, Wetlands
Bu Bildiriye Atıf Yapmak İçin (Cite as):
İşlek, S. (2026). Çanakkale Sulak Alanlarında Habitat Parçalanmaları ve Ekosistem Kırılganlığı. İçinde: A. E. Erginal (Ed.), Türkiye'de Antroposen Çağında Sulak Alanlarda Ekolojik Riskler Çalıştayı Bildiri Özetleri Kitabı - Konu 8: Biyoçeşitlilik Kaybı, Habitat Parçalanması ve Ekosistem Bozulmaları (s. 8). ÇOMÜ Yayınları. Zenodo DOI: 10.5281/zenodo.23819660
İşlek, S. (2026). Çanakkale Sulak Alanlarında Habitat Parçalanmaları ve Ekosistem Kırılganlığı. İçinde: A. E. Erginal (Ed.), Türkiye'de Antroposen Çağında Sulak Alanlarda Ekolojik Riskler Çalıştayı Bildiri Özetleri Kitabı - Konu 8: Biyoçeşitlilik Kaybı, Habitat Parçalanması ve Ekosistem Bozulmaları (s. 8). ÇOMÜ Yayınları. Zenodo DOI: 10.5281/zenodo.23819660