Sulak Alanlarda Ekolojik Riskler Çalıştayı • Bildiri Özetleri Kitabı
Konu 6 • Bildiri #36
ACISU ÇAYI (BELEK-ANTALYA) SEDİMENTLERİNDE TOKSİK ELEMENT KAYNAKLI EKOLOJİK RİSK ANALİZİ
1 Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
2 Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölümü
* Sorumlu Yazar: furalsakir@gmail.com
Özet (Türkçe)
Acısu Çayı, Türkiye’nin güneyinde Toros Dağlarından 950 metre yükseklikten kaynağını alarak Serik Ovası’nı drene edip Akdeniz’e deşarj olmaktadır. 240 km2 havza alanına sahip olan akarsuyun anakol uzunluğu 45 km, toplam akarsu yatağı uzunluğu ise 272 km’dir. Havza sınırları içerisinde yoğun tarımsal faaliyetler artarak devam etmekte olup, yerleşmeler, turizm tesisleri ve ulaşım hatlarının alanı giderek genişlemektedir. Son yıllarda hızla artan nüfus da dikkate alındığında özellikle yaz aylarında Acısu Çayı üzerindeki antropojenik baskılar hafife alınmayacak düzeye ulaşmıştır. Bu durum Acısu Çayı’nın ekolojik risk seviyesinin analitik metotlarla analiz edilmesi gerekliliği ortaya çıkarmıştır.
Çalışma kapsamında Acısu Çayı ana ve yan kollarından 8 adet yüzey sedimenti ve havzanın farklı litolojik formasyonlarından 8 adet kayaç örneği alınmıştır. Yaş sediment örnekleri etüvde kurutularak analizlere hazır hale getirilmiştir. Potansiyel Toksik Element (PTE) analizleri Kanada merkezli Bureau Veritas Mineral Laboratuvarı’nda ICP-MS yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmektedir. PTE’lerin antropojenik kaynaklardan ne derece etkilendiğinin tespiti için Zenginleşme Faktörü (EF) ve Jeoakümülasyon İndeksi (Igeo) analizleri gerçekleştirilecektir. Toksik risk seviyesinin tespiti için Toksik Risk İndeksi (TRI), ekolojik risk seviyesinin tespiti için ise Modifiye Ekolojik Risk İndeksi (mER) ve modifiye Potansiyel Ekolojik Risk İndeksi (mPER) kullanılacaktır. Araştırma bulguları çok değişkenli istatistiksel analizler ve arazi çalışması bulguları ile değerlendirilecektir.
Çalışma kapsamında Acısu Çayı ana ve yan kollarından 8 adet yüzey sedimenti ve havzanın farklı litolojik formasyonlarından 8 adet kayaç örneği alınmıştır. Yaş sediment örnekleri etüvde kurutularak analizlere hazır hale getirilmiştir. Potansiyel Toksik Element (PTE) analizleri Kanada merkezli Bureau Veritas Mineral Laboratuvarı’nda ICP-MS yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmektedir. PTE’lerin antropojenik kaynaklardan ne derece etkilendiğinin tespiti için Zenginleşme Faktörü (EF) ve Jeoakümülasyon İndeksi (Igeo) analizleri gerçekleştirilecektir. Toksik risk seviyesinin tespiti için Toksik Risk İndeksi (TRI), ekolojik risk seviyesinin tespiti için ise Modifiye Ekolojik Risk İndeksi (mER) ve modifiye Potansiyel Ekolojik Risk İndeksi (mPER) kullanılacaktır. Araştırma bulguları çok değişkenli istatistiksel analizler ve arazi çalışması bulguları ile değerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler: Akarsu Ekolojisi, Potansiyel Toksik Element Kirliliği, Acısu Çayı
Bu Bildiriye Atıf Yapmak İçin (Cite as):
FURAL, Ş. (2026). ACISU ÇAYI (BELEK-ANTALYA) SEDİMENTLERİNDE TOKSİK ELEMENT KAYNAKLI EKOLOJİK RİSK ANALİZİ. İçinde: A. E. Erginal (Ed.), Türkiye'de Antroposen Çağında Sulak Alanlarda Ekolojik Riskler Çalıştayı Bildiri Özetleri Kitabı - Konu 6: Su Kalitesi, Kirlilik Yükleri ve Ötrofikasyon Süreçleri (s. 8). ÇOMÜ Yayınları. Zenodo DOI: 10.5281/zenodo.XXXXXXX (Zenodo İndeksleme Sürecinde)
FURAL, Ş. (2026). ACISU ÇAYI (BELEK-ANTALYA) SEDİMENTLERİNDE TOKSİK ELEMENT KAYNAKLI EKOLOJİK RİSK ANALİZİ. İçinde: A. E. Erginal (Ed.), Türkiye'de Antroposen Çağında Sulak Alanlarda Ekolojik Riskler Çalıştayı Bildiri Özetleri Kitabı - Konu 6: Su Kalitesi, Kirlilik Yükleri ve Ötrofikasyon Süreçleri (s. 8). ÇOMÜ Yayınları. Zenodo DOI: 10.5281/zenodo.XXXXXXX (Zenodo İndeksleme Sürecinde)