Sulak alanlar; biyolojik çeşitliliğin korunması, su döngüsünün düzenlenmesi, karbon depolanması, taşkın kontrolü, iklim değişikliğinin etkilerinin azaltılması ve ekosistem sürekliliğinin sağlanması bakımından kritik öneme sahip sosyo-ekolojik sistemlerdir. Uluslararası öneme sahip sulak alanları ifade eden Ramsar alanları ise sahip oldukları ekolojik değerlerin yanı sıra tarımsal faaliyetler, kentleşme, turizm baskısı, su rejimi değişiklikleri, kirlilik, habitat parçalanması, kuraklık ve iklim değişikliği gibi çok boyutlu tehditlerle karşı karşıyadır. Bu alanların korunması yalnızca yasal düzenlemelere ve teknik yönetim planlarına değil, bireylerin doğayla kurdukları ilişkiye, çevresel sorumluluk anlayışlarına, günlük yaşam tercihlerine ve ekolojik riskler karşısında verebildikleri kanıta dayalı kararlara da bağlıdır. Bu bağlamda gelecekte çevre ve sürdürülebilirlik eğitimini farklı öğrenim kademelerinde yürütecek öğretmen adaylarının Ramsar alanlarına yönelik koruma kararlarının incelenmesi önem taşımaktadır.
Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının Ramsar alanlarına yönelik koruma kararları ile çevresel kimlikleri, ekolojik vatandaşlık düzeyleri ve ekolojik ayak izini azaltmaya yönelik farkındalıkları arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırmada ayrıca öğretmen adaylarının Ramsar alanlarına yönelik koruma kararlarının çevresel kimlik, ekolojik vatandaşlık, ekolojik ayak izini azaltma farkındalığı ve Ramsar alanlarına ilişkin bilgi düzeyi tarafından ne ölçüde yordandığının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bunun yanında çevresel kimlik ile Ramsar alanlarına yönelik koruma kararları arasındaki ilişkide ekolojik vatandaşlık ve ekolojik ayak izini azaltma farkındalığının aracı rollerinin test edilmesi planlanmaktadır.
Araştırma, nicel araştırma yaklaşımı kapsamında kesitsel ilişkisel tarama ve yordayıcı korelasyonel araştırma desenlerine göre tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunun fen bilgisi, sosyal bilgiler, coğrafya, sınıf ve okul öncesi öğretmenliği programlarında öğrenim gören öğretmen adaylarından oluşturulması planlanmaktadır. Çalışma grubunun farklı öğretmenlik programlarını ve sınıf düzeylerini temsil edecek şekilde belirlenmesi; ayrıca mümkün olması hâlinde birden fazla üniversiteden veri toplanması öngörülmektedir.
Araştırmanın verileri Revize Edilmiş Çevresel Kimlik Ölçeği, Ekolojik Vatandaşlık Ölçeği, Ekolojik Ayak İzini Azaltmaya Yönelik Farkındalık Ölçeği, Ramsar Alanları Bilgi Testi, Ramsar Alanlarına Yönelik Koruma Kararı Görevi ve Kişisel Bilgi Formu aracılığıyla toplanacaktır. Revize Edilmiş Çevresel Kimlik Ölçeği, öğretmen adaylarının doğayı ve doğal çevreyi benliklerinin bir parçası olarak görme düzeylerini; Ekolojik Vatandaşlık Ölçeği, katılım, sürdürülebilirlik, sorumluluk, hak ve adalet boyutlarındaki vatandaşlık yönelimlerini; Ekolojik Ayak İzini Azaltmaya Yönelik Farkındalık Ölçeği ise enerji, su tüketimi, ulaşım, gıda, geri dönüşüm ve çevrenin korunmasına ilişkin günlük yaşam farkındalıklarını değerlendirmek amacıyla kullanılacaktır.
Araştırmacılar tarafından hazırlanacak Ramsar Alanları Bilgi Testi’nde Ramsar Sözleşmesi, sulak alanların ekosistem hizmetleri, Türkiye’deki Ramsar alanları, biyoçeşitlilik, su rejimi değişiklikleri, kirlilik, kuraklık, habitat kaybı ve insan kaynaklı baskılarla ilgili sorulara yer verilecektir. Ramsar Alanlarına Yönelik Koruma Kararı Görevi’nde ise öğretmen adaylarına farklı Ramsar alanlarının ekolojik özellikleri ve karşı karşıya oldukları riskleri içeren standartlaştırılmış bilgi kartları sunulacaktır. Katılımcılardan bu alanları koruma önceliğine göre sıralamaları, sınırlı bir koruma bütçesini alanlar arasında dağıtmaları, en acil korunması gereken alanı belirlemeleri ve koruma-kullanma dengesine ilişkin politika seçeneklerini değerlendirmeleri istenecektir. Böylece öğretmen adaylarının yalnızca öz bildirime dayalı tutumları değil, ekolojik kanıtlar karşısında sergiledikleri koruma kararları da nicel olarak değerlendirilecektir.
Verilerin analizinden önce hazır ölçeklerin araştırma grubundaki faktör yapıları doğrulayıcı faktör analiziyle incelenecek; ölçeklerin güvenirliği Cronbach alfa, McDonald omega ve bileşik güvenirlik katsayıları aracılığıyla değerlendirilecektir. Öğretmen adaylarının çevresel kimlik, ekolojik vatandaşlık, ekolojik ayak izini azaltma farkındalığı, Ramsar bilgi düzeyi ve koruma kararlarına ilişkin puanları betimsel istatistiklerle ortaya konulacaktır. Değişkenler arasındaki ilişkilerin belirlenmesinde Pearson veya Spearman korelasyon analizi; Ramsar alanlarına yönelik koruma kararlarının yordayıcılarının belirlenmesinde ise hiyerarşik çoklu regresyon analizi kullanılacaktır.
Çevresel kimlik ile Ramsar alanlarına yönelik koruma kararları arasındaki ilişkide ekolojik vatandaşlık ve ekolojik ayak izini azaltma farkındalığının paralel aracı rolleri bootstrap yöntemine dayalı aracılık analizi veya yapısal eşitlik modellemesi yoluyla test edilecektir. Ayrıca öğretmen adaylarının puanlarının öğrenim gördükleri program, sınıf düzeyi, çevre eğitimi dersi alma durumu, Ramsar kavramını daha önce duyma durumu, sulak alan ziyaret deneyimi ve doğa koruma etkinliklerine katılım gibi değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı karşılaştırmalı analizlerle incelenecektir.
Araştırma sonucunda çevresel kimliği, ekolojik vatandaşlık düzeyi ve ekolojik ayak izini azaltma farkındalığı yüksek olan öğretmen adaylarının Ramsar alanlarına yönelik daha güçlü ve ekolojik kanıtlarla daha uyumlu koruma kararları vermeleri beklenmektedir. Ramsar alanlarına ilişkin bilgi düzeyinin de koruma önceliklerinin belirlenmesinde önemli bir yordayıcı olacağı düşünülmektedir. Araştırmanın, öğretmen yetiştirme programlarında sulak alanlar, çevresel vatandaşlık, sürdürülebilir yaşam ve kanıta dayalı ekolojik karar verme konularına daha fazla yer verilmesine yönelik eğitimsel çıkarımlar sunması beklenmektedir. Bu yönüyle çalışmanın Ramsar alanlarının korunması, sürdürülebilirlik eğitimi ve öğretmen adaylarının çevresel eylem kapasitelerinin geliştirilmesi süreçlerine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.