Sulak alanlar, kara ve su ekosistemleri arasındaki madde ve enerji akışını düzenlemeleri nedeniyle biyosferin son derece önemli ama bir o kadar da hassas ekosistemleri arasında yer almaktadır. Sulak alan sedimentleri, havza ölçeğinde gerçekleşen doğal süreçler ile antropojenik baskıların jeokimyasal kayıtlarını saklayan önemli çevresel arşivlerdir. Bu çalışma, Erzurum Ovası sulak alanında alınan 84 cm uzunluğundaki sediment karotu üzerinden sediment jeokimyası, iz metal zenginleşmesi ve potansiyel ekolojik risk düzeylerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Karot boyunca 2 cm aralıklarla alınan toplam 42 örnekte ICP-MS yöntemiyle element analizleri gerçekleştirilmiş; seçilmiş seviyelerden elde edilen AMS radyokarbon yaşları ise sediment birikiminin zamansal seyrini değerlendirmek için kullanılmıştır. Bununla birlikte, yüzey seviyesinde antropojenik etkilerden kaynaklı yaşlı karbon karışımı olasılığı dikkate alınmış ve kronolojik yorumlar bu sınırlılık gözetilerek yapılmıştır.
Çalışmada Zn, Cu, Pb, Cr, As, Cd, Hg ve Ni potansiyel toksik elementler olarak değerlendirilmiştir. Al ve Ti, tane boyu, kil fraksiyonu ve litolojik değişkenliğin etkisini denetlemek amacıyla referans element olarak kullanılmıştır. İz metal zenginleşmesi hem Al hem de Ti’ye göre normalize edilmiş zenginleşme faktörleriyle incelenmiştir. Yerel arka plan değerleri, karotun alt bölümündeki 60–84 cm seviyelerinin medyan değerleri esas alınarak belirlenmiştir. Kirlilik ve ekolojik risk değerlendirmesinde kontaminasyon faktörü, jeoakümülasyon indeksi, zenginleşme faktörü, kirlilik yük indeksi, modifiye kontaminasyon derecesi, potansiyel ekolojik risk indeksi ve sediment kalite kılavuzlarına dayalı TEC–PEC karşılaştırmaları kullanılmıştır.
İlk bulgular, Zn, Cu, Cr, Cd ve Ni gibi elementlerin genel olarak sınırlı zenginleşme gösterdiğini; Pb’nin ise özellikle yüzey seviyesinde belirgin bir artış sergilediğini göstermektedir. As değerleri tüm karot boyunca yüksek olup sediment kalitesi açısından dikkat çekmektedir. Ancak Al/Ti normalizasyonu, As zenginleşmesinin güçlü bir antropojenik artıştan çok yerel jeokimyasal arka plan, havzanın litolojik özellikleri veya sulak alandaki redoks koşullarla ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. Hg dahil edildiğinde bazı seviyelerde potansiyel ekolojik risk orta düzeye çıkmakta; Hg hariç hesaplamalarda ise risk düzeyi genel olarak düşük kalmaktadır. Bu durum, Hg verilerinin birim ve analitik güvenilirlik açısından ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.
Sonuç olarak, Erzurum Ovası sulak alanı sedimentleri iz metal birikimi ve ekolojik riskin derinlik boyunca değişimini ortaya koyan önemli bir jeokimyasal kayıt sunmaktadır. Çalışma, sulak alan sedimentlerinde ekolojik risk değerlendirmesinin yalnızca toplam metal konsantrasyonlarıyla değil, yerel arka plan, Al/Ti normalizasyonu, sediment kalite eşikleri ve kronolojik belirsizlikler birlikte dikkate alınarak yapılması gerektiğini göstermektedir.