Sulak alanlar; biyolojik çeşitliliğin korunması, su kaynaklarının düzenlenmesi, karbon depolanması ve iklim değişikliğinin etkilerinin azaltılması açısından kritik öneme sahip ekosistemlerdir. Bununla birlikte arazi kullanım değişiklikları, tarımsal faaliyetler, kentsel yayılma, su rejimine müdahaleler, kirlilik ve iklim değişikliği gibi Antroposen kaynaklı baskılar, sulak alanların ekolojik bütünlüğünü giderek daha fazla tehdit etmektedir. Bu çalışma, sulak alanlar üzerindeki çoklu çevresel baskıların mekânsal ve zamansal olarak izlenmesine, analiz edilmesine ve yönetim kararlarına dönüştürülmesine yönelik yapay zekâ ve coğrafi bilgi sistemleri tabanlı bütünleşik bir karar destek sistemi geliştirmeyi amaçlamaktadır.
Çalışmanın pilot uygulama alanı olarak Manyas Gölü seçilmiştir. Copernicus programı kapsamında sağlanan Sentinel uydu verileri kullanılarak göl ve çevresindeki su yüzeyi değişimleri, arazi kullanım/arazi örtüsü dönüşümleri, vejetasyon dinamikleri, yüzey sıcaklığı, bulanıklık ve su kalitesini temsil edebilecek spektral göstergelerin zamansal değişimleri analiz edilecektir. Bu veriler; CBS tabanlı mekânsal analizler, yapay zekâ ve makine öğrenmesi yöntemleri ile birlikte değerlendirilerek ekolojik baskı, hassasiyet ve risk göstergelerine dönüştürülecektir. Böylece Manyas Gölü için yüksek risk taşıyan alanların belirlenmesi, baskı kaynaklarının mekânsal olarak ortaya konulması ve farklı yönetim senaryolarının karşılaştırılması hedeflenmektedir.
Çalışmanın ikinci bileşeninde ise Türkiye'deki sulak alanlara yönelik genişletilebilir bir dijital karar destek uygulamasının geliştirilmesi öngörülmektedir. Sistem içerisinde sulak alanların temel özellikleri, maruz kaldıkları antropojenik ve iklimsel baskılar, uydu tabanlı değişim göstergeleri ve mekânsal risk düzeyleri bütünleşik olarak değerlendirilebilecektir. Copernicus tabanlı güncel uydu verileriyle desteklenecek sistemin, yöneticilere ve karar vericilere sulak alanların mevcut durumunu izleme, baskıların yoğunlaştığı bölgeleri belirleme, öncelikli koruma ve restorasyon alanlarını saptama ve alternatif yönetim kararlarını karşılaştırma imkânı sunması amaçlanmaktadır.
Bu yönüyle çalışma, Manyas Gölü ölçeğinde geliştirilen pilot uygulamayı Türkiye'deki sulak alanlara ölçeklenebilir bir CBS ve yapay zekâ tabanlı ekolojik karar destek modeline dönüştürmeyi hedeflemekte; sulak alan yönetiminde uzaktan algılama, mekânsal analiz ve veri odaklı karar verme yaklaşımlarının bütünleşmesine katkı sunmaktadır.

Wetlands are ecosystems of critical importance for the conservation of biodiversity, the regulation of water resources, carbon storage, and the mitigation of climate change impacts. However, Anthropocene-driven pressures such as land-use change, agricultural activities, urban expansion, alterations to hydrological regimes, pollution, and climate change are increasingly threatening the ecological integrity of wetlands. This study aims to develop an integrated decision-support system based on artificial intelligence and geographic information systems (GIS) for the spatial and temporal monitoring, analysis, and translation of multiple environmental pressures on wetlands into actionable management decisions.
Lake Manyas has been selected as the pilot study area. Using Sentinel satellite data provided under the Copernicus Programme, temporal changes in surface water extent, land-use/land-cover transformations, vegetation dynamics, land surface temperature, turbidity, and spectral indicators that may serve as proxies for water quality will be analysed for the lake and its surrounding areas. These datasets will be integrated with GIS-based spatial analyses and artificial intelligence and machine-learning methods to derive indicators of ecological pressure, vulnerability, and risk. In this way, the study aims to identify high-risk areas within Lake Manyas, spatially characterise the major sources of pressure, and compare alternative management scenarios.
The second component of the study envisages the development of a scalable digital decision-support application for wetlands across Türkiye. Within the system, the key characteristics of wetlands, the anthropogenic and climatic pressures to which they are exposed, satellite-based change indicators, and spatial risk levels will be assessed in an integrated manner. Supported by up-to-date Copernicus-based satellite data, the system is intended to enable managers and decision-makers to monitor the current status of wetlands, identify areas where pressures are intensifying, determine priority areas for conservation and restoration, and compare alternative management options.
In this respect, the study seeks to transform the pilot application developed at the Lake Manyas scale into a scalable GIS- and artificial intelligence-based ecological decision-support model for wetlands across Türkiye. By doing so, it aims to contribute to the integration of remote sensing, spatial analysis, and data-driven decision-making approaches in wetland management.